We współczesnym świecie sztuczna inteligencja jest użytecznym narzędziem dla naukowców, zwłaszcza podczas przygotowywania tekstów, redagowania, strukturyzowania materiału, wyszukiwania informacji itd. Jednak jej wykorzystanie musi być zgodne z zasadami etyki publikacyjnej, rzetelności akademickiej i transparentności. Co stanowi naruszenie etyki publikacji naukowych podczas korzystania z AI? Jak prawidłowo wykorzystywać AI w badaniach? O tym porozmawiamy w naszym materiale.
Za naruszenie etyki publikacyjnej podczas korzystania ze sztucznej inteligencji uznaje się działania, które ukrywają rolę AI, nie opisują należycie autorstwa, naruszają wiarygodność badania lub podważają poufność materiałów. Poniżej omówimy aspekty, które są uznawane za naruszenie etyki publikacji zgodnie z rekomendacjami ICMJE i Elsevier.
1. Ukrywanie faktu wykorzystania AI
Jeśli autor wykorzystywał AI do przygotowania rękopisu, ale nie wskazał tego tam, gdzie wymaga tego czasopismo, może to być uznane za naruszenie etyczne. ICMJE wskazuje, że autorzy powinni ujawniać fakt korzystania z narzędzi AI i wyjaśniać, w jaki sposób zostały one zastosowane. Brak tej informacji może wymagać działań redakcyjnych, a w niektórych przypadkach być interpretowany jako niewłaściwe postępowanie.
2. Wskazanie AI jako autora lub współautora
Zgodnie z rekomendacjami ICMJE sztucznej inteligencji nie można wskazywać jako autora lub współautora artykułu naukowego. Istota autorstwa polega na zapewnieniu odpowiedzialności za dokładność, rzetelność, oryginalność pracy oraz ostateczne zatwierdzenie materiału. Sztuczna inteligencja z kolei nie może tego zapewnić.
3. Korzystanie z AI bez weryfikacji wyniku
Naruszeniem może być włączenie do rękopisu tekstu, faktów, wniosków lub odniesień wygenerowanych przez AI bez dokładnej weryfikacji przez autora. AI może tworzyć informacje niedokładne, niepełne, stronnicze lub zmyślone źródła, dlatego autor jest zobowiązany samodzielnie sprawdzać treść, cytowania i wiarygodność materiału.
4. Generowanie lub fałszowanie danych
Poważnym naruszeniem jest wykorzystywanie AI do wymyślania wyników badania, zmieniania danych, tworzenia nieistniejących źródeł lub formułowania wniosków, które nie opierają się na rzeczywistym badaniu. Elsevier wprost wskazuje, że AI nie wolno wykorzystywać do fabrykowania wyników, wymyślania lub zmieniania danych, które nie odpowiadają rzeczywistym danym i metodom badawczym.
5. Naruszenie poufności
Nieetyczne jest przesyłanie do usług AI nieopublikowanych rękopisów, danych osobowych, wyników badań, recenzji lub korespondencji służbowej bez zrozumienia polityki prywatności usługi i bez zgody odpowiedzialnych stron. Dla redaktorów i recenzentów szczególnie ważne jest, aby nie przesyłać złożonych rękopisów do systemów AI, jeśli poufność nie jest zagwarantowana.
6. Całkowite zastąpienie pracy autora wygenerowanym tekstem
AI może pomagać w redakcji językowej, strukturze lub poprawie czytelności, ale nie powinno zastępować analizy naukowej, myślenia, interpretacji oraz rzeczywistego wkładu autora. Wykorzystywanie AI do tworzenia znacznych części rękopisu bez własnego wkładu intelektualnego może być uznane za nieetyczne.
7. Manipulacje obrazami i ilustracjami
Naruszeniem jest tworzenie lub zmienianie za pomocą sztucznej inteligencji obrazów, które mają przedstawiać rzeczywiste wyniki badania. Mogą to być obrazy mikroskopowe, obrazy histologiczne, obrazy radiologiczne, zdjęcia pacjentów itd. Należy również ujawniać wykorzystanie AI do tworzenia ilustracji objaśniających, jeśli dopuszcza to polityka czasopisma.
Etyka publikacyjna jest naruszana nie przez sam fakt korzystania ze sztucznej inteligencji, lecz przez jej nietransparentne, niekontrolowane lub nierzetelne zastosowanie. Autor może wykorzystywać AI jako narzędzie pomocnicze, ale powinien uczciwie ujawniać jego rolę, sprawdzać cały wygenerowany materiał i ponosić pełną odpowiedzialność za treść publikacji.
Naukowiec może wykorzystywać sztuczną inteligencję bez naruszania etyki publikacyjnej, jeśli nie ukrywa jej roli, nie przenosi na nią odpowiedzialności autorskiej, nie wykorzystuje jej do wymyślania danych i dokładnie sprawdza cały wynik. AI powinno być narzędziem optymalizacji procesu przygotowywania badania, a nie pełnowartościowym zastępstwem naukowca.
Potrzebujesz pomocy w publikacji artykułu naukowego? Specjaliści firmy „Publikacje Naukowe” są gotowi udzielić profesjonalnego wsparcia. Aby otrzymać bezpłatną konsultację, wypełnij formularz poniżej, a nasz menedżer skontaktuje się z Tobą w najbliższym czasie. Razem ku udanym publikacjom!
