Rzetelność akademicka jest podstawowym prawem naukowców. Przestrzeganie jej zasad i reguł jest obowiązkowym warunkiem dla badaczy w każdej dziedzinie, zwłaszcza gdy mowa o publikacjach naukowych z zakresu medycyny. Dotyczy to również prac współautorskich, ponieważ granica naruszeń rzetelności akademickiej jest w ich przypadku dość cienka. W naszym artykule omówimy rzetelność akademicką w medycznych publikacjach współautorskich, a także sposoby unikania możliwych konfliktów.
Czym jest rzetelność akademicka?
Rzetelność akademicka to system zasad i norm etycznych, których muszą przestrzegać uczestnicy procesu akademickiego.
Do naruszeń rzetelności akademickiej zaliczają się następujące kwestie:
- plagiat (w tym przywłaszczenie cudzej pracy)
- autoplagiat
- fabrykowanie danych
- fałszowanie danych
- manipulowanie cytowaniami
- nieuprawnione autorstwo
- ukrywanie faktu wykorzystania SI
- współpraca z drapieżnymi czasopismami lub wydawnictwami
Współautorstwo w publikacjach medycznych
W środowisku akademickim badania medyczne należą do najbardziej delikatnych typów publikacji, wobec których stawia się znaczną liczbę wymogów etycznych. W kontekście publikacji współautorskich Komitet do spraw Etyki Publikacyjnej (COPE) ustanowił jasne zasady dotyczące autorstwa w publikacjach medycznych. Podkreśla się, że autorstwo powinno być jasno określone, wraz z wkładem każdego autora w pracę, aby uniknąć „pseudoautorstwa” lub „plagiatu naukowego”.
W publikacjach naukowych, w tym medycznych, konflikty dotyczące współautorstwa najczęściej wynikają nie z samego faktu współpracy, lecz z niejasno uzgodnionych ról autorów, ich kolejności oraz braku opisu rzeczywistego wkładu każdej osoby w pracę. W środowisku wydawnictw medycznych podstawowe znaczenie mają kryteria ICMJE. Za autora należy uznawać wyłącznie osobę, która:
- wniosła istotny wkład w koncepcję, projekt, zbieranie, analizę lub interpretację danych
- uczestniczyła w pisaniu lub krytycznym opracowaniu tekstu
- zatwierdziła ostateczną wersję
- zgodziła się ponosić odpowiedzialność za integralność i dokładność pracy
Jeżeli choć jedno z tych kryteriów nie jest spełnione, bardziej właściwe jest wskazanie takiej osoby nie jako autora, lecz w części z podziękowaniami albo w opisie wkładu w pracę.
Rzetelność akademicka w publikacjach medycznych
Jak widać, jednym z najważniejszych warunków publikacji współautorskich w medycynie jest przejrzysty opis wkładu każdego z autorów. Właśnie dlatego wiele czasopism wymaga oświadczenia o autorstwie (contributorship statement). Oznacza to konieczność przedstawienia szczegółowego opisu tego, kto opracował projekt badania, kto pracował z pacjentami lub danymi klinicznymi, kto redagował tekst, kto odpowiadał za ostateczną weryfikację itd. Takie podejście zmniejsza ryzyko „honorowego” autorstwa, manipulacji kolejnością autorów itd.
W medycznych publikacjach współautorskich ważne jest, aby być przygotowanym na udzielanie dodatkowych wyjaśnień redakcji, na przykład dotyczących źródeł uzyskanych danych, norm etycznych i pozwoleń, świadomej zgody pacjentów itd. Dla naukowców, którzy chcą opublikować swoje badanie we współautorstwie, istotne jest, aby nie wskazywać w pracy jako autorów osób, które mogły nie czytać pełnego tekstu pracy. Może to zagrozić publikacji badania i negatywnie wpłynąć na reputację naukowców.
Jak uniknąć konfliktów w publikacjach medycznych przygotowywanych we współautorstwie?
Aby uniknąć konfliktów, zasady współautorstwa należy ustalić przed rozpoczęciem pracy nad manuskryptem, a nie tuż przed zgłoszeniem artykułu. Zespół powinien już na początku pisemnie uzgodnić obowiązki każdego uczestnika, warunki ewentualnego dodania nowego współautora oraz sposób zmiany kolejności autorów w przypadku rozszerzenia wkładu.
COPE osobno podkreśla, że spory dotyczące autorstwa najlepiej rozwiązywać wewnątrz grupy badawczej i instytucji na wczesnym etapie. Wynika to z faktu, że po zgłoszeniu lub publikacji znacznie trudniej będzie skorygować pracę lub informacje przekazane redakcji.
Chcesz opublikować artykuł z zakresu medycyny? Firma „Publikacje Naukowe” jest gotowa pomóc! Nasi specjaliści przeprowadzą audyt Twojej pracy i pomogą wybrać czasopismo naukowe, które będzie odpowiadać Twoim celom. Masz pytania? Wypełnij poniższy formularz, a nasz menedżer skontaktuje się z Tobą w najbliższym czasie. Razem ku nowym osiągnięciom naukowym!
